تفاوت رشته ict با it در چيست؟
پنجشنبه، ۳۱ تیرماه ۱۳۸۹

مقايسه مفاهيم، ريشه‌ها و تعاريف ‌ ‌
IT‌ يا ‌ICT‌ مساله اين است!


در جهان حاضر، بيشتر اقشار جامعه از فروشنده لوازم جانبي رايانه گرفته تا خبرنگار و برنامه‌نويس و مدير، به‌نوعي خود را عضو خانواده فناوري اطلاعات مي‌دانند. به‌سادگي مي‌توان دريافت كه كامپيوتر تنها معنابخش به دانش فناوري اطلاعات نيست و برابر دانستن فناوري اطلاعات اشتباهي بزرگ است. ‌ ‌
با اين حجم دگرگوني‌ها در دنياي فناوري اطلاعات، كه رايانه به‌عنوان ابزار آن به‌شمار مي‌آيد، معرفي اصول اين علم و پرداختن به شاخه‌ها و اصول فناوري در سطوح بالاتر آن لازم است؛ چرا كه نداشتن شناخت به موضوعات و لايه‌هاي فناوري موجب مي‌شود تا از روند توليد عقب مانده و هميشه به‌عنوان مصرف‌كننده باقي بمانيم. ‌ ‌

 
 
تاريخچه

تا دو دهه پيش، تنها رشته دانشگاهي و مرجع آموزش و پژوهش مربوط به دانش كامپيوتر در جهان فقط «مهندسي كامپيوتر» بود. پس از چند سال و با گسترش اين دانش، اين رشته به دو زير رشته يا گرايش تقسيم شد:
مهندسي نرم‌افزار و سخت‌افزار. در آن زمان، موضوع ارتباطات چندان مطرح نبود و با آغاز ارتباطات رايانه‌اي و اتصال رايانه‌ها به يكديگر (توسط دپارتمان نظامي آمريكا و تعدادي از فيزيكدانان) موضوع ارتباطات هم به علوم مهندسي كامپيوتر افزوده شد. ‌ ‌

پس از تحقق روياي ارتباطات در دنياي رايانه، اين وسيله داراي ارزش افزوده گرديد و هر روز با سرعت بيشتري پيشرفت كرد تا جايي كه يادگيري و پژوهش در همه رشته‌هاي رايانه براي يك نفر ممكن نبود. افزون بر اين، شبكه‌هاي رايانه‌اي هر روز بزرگتر و پيچيده‌تر مي‌شدند و اشتياق روزافزون مديران سازمان‌ها و حتي دولت‌ها براي استفاده از رايانه، نياز به زيررشته ديگري را در اين زمينه پديد آورد. پس از مدتي اين زيررشته پا به عرصه علم گذاشت و نامش را نيز «فناوري اطلاعات» ‌ (IT)‌گذاشتند كه آميزه‌اي است از علوم رايانه، شبكه‌هاي رايانه‌اي و ارتباطي و دانش مديريت. ‌ ‌

رشته فناوري اطلاعات

در اين رشته كه در ابتدا توسط دانشگاه‌هاي آمريكا ارايه شد، فرد توانايي كسب اطلاعات، تحليل و طبقه‌بندي اطلاعات و استفاده از آنها براي مديريت سيستم‌ها را مي‌يافت. اما موضوع به اينجا ختم نشد: گسترش ديگر دانش‌ها و افزايش سرعت پيشرفت فناوري و پيدايش جهان مجازي آن‌قدر به دنياي فناوري اطلاعات تنوع بخشيد كه ديگر پرداختن به همه گرايش‌ها در اين زيررشته هم براي كسي ممكن نبود و از اين‌رو اين رشته نيز گرايش‌هاي گوناگوني مانند «مهندسي فناوري اطلاعات»، «مديريت سيستم‌هاي اطلاعاتي»، «امنيت اطلاعات»، «فناوري ارتباطات و اطلاعات» ‌(ICT)‌، «تجارت الكترونيك»، «آموزش‌هاي مجازي»، «محيط‌هاي چندرسانه‌اي»، «شبكه‌هاي ارتباطي» و بسياري شاخه‌هاي ديگر كرد كه لازم بود براي تمام آنها رشته‌اي جديدي تاسيس شود و كارهاي هر كدام نيز تفكيك گردد.
‌ ‌
دانش فناوري اطلاعات در سراسر جهان گسترش يافت و به هر جا كه مي‌رسيد آنجا را دچار دگرگوني‌هايي گسترده مي‌كرد تا جايي كه اتحاديه اروپا تعريف خاصي از فناوري اطلاعات را به كاربرد و براي اعلام استقلال در اين رشته (كه پيش از آن با نام ‌IT‌ در اختيار آمريكا بود)، نام‌ ICT‌ را به‌معناي فناوري اطلاعات و ارتباطات براي آن تعريف برگزيد.
اين 2 واژه امروزه آن‌قدر متداول شده است كه ديگر مشكل بتوان آنها را از هم تفكيك كرد و در بسياري موارد نيز به‌جاي يكديگر به‌كار مي‌روند، ولي چيزي كه روشن است، اين است كه‌ IT‌ تعريفي بسيار جامع‌تر را دربرمي‌گيرد و‌ ICT‌ بيشتر زمينه‌هاي ارتباطي و ابزاري موضوع را پوشش مي‌دهد. ‌ ‌

رويكرد‌هاي اصلي فناوري اطلاعات

از فناوري اطلاعات تعاريف پرشمار و گوناگوني نقل شده است كه هر كدام با توجه به كاركرد مرجع ارايه‌دهنده بوده و در جاي خود تعريف كاملي است، اما در كل فناوري اطلاعات را مي‌توان به دو شاخه اصلي تقسيم كرد:

توانمندسازي و زيرساخت

گونه نخست، به تجزيه و تحليل اطلاعات، ابداع روش‌ها، پيشبرد دانش فناوري اطلاعات و چگونگي سازماندهي و ساماندهي داده‌ها مي‌پردازد و ساختارها را بر پايه ايده و خلاقيت سازماندهي مي‌كند تا دسته دوم را براي توليد نرم‌افزار و ساخت سخت‌افزارهاي لازم براي رسيدن به هدف ايده‌هاي اوليه اداره كنند. دسته اول در كشورهايي مانند آمريكا و برخي كشورهاي اروپايي، به‌دليل رويكرد دولت‌هايشان پشتيباني بيشتري مي‌شود و دسته دوم در كشورهايي مانند هند و چين حمايت مي‌شود و البته در كشور ما، به‌دليل نبود برنامه‌اي مشخص در اين حوزه، تقريبا هيچ كدام از اين رويكردها پشتيباني نمي‌شود.

تعاريف

چند تعريف درباره واژه هاي فناوري و اطلاعات و ارتباطات را از منابع مختلف براي آشنايي بيشتر در اينجا نقل مي‌كنيم.

فناوري:‌ ‌فناوري عبارت است ازمجموعه‌اي ازفرايندها، روش‌ها، فنون، ابزار، تجهيزات، ماشين‌آلات و مهارت‌هايي كه به‌كمك آنها كالايي ساخته مي‌شود يا خدمتي ارائه مي‌گردد. ‌

اطلاعات: در فرهنگ انفورماتيك، اطلاعات عبارت است از هر مجموعه‌اي از عناصر ديجيتال يا حروفي يا نمادي كه داراي مفهومي آشكار و مشخص بوده و مي‌تواند در معرض پردازش اتوماتيك قرار گيرد.

ارتباط: ارتباطات فرايندي است كه موجوديت‌ها را به يكديگر پيوند مي‌دهد. اين موجوديت‌ها مي‌تواند انواع موجوديت‌ها را شامل شود؛ مانند دو نفر كه با هم صحبت مي‌كنند، رسانه‌ها و مخاطب‌هايش و يا يك سيستم پستي ميان ادارات يك سازمان. ‌ ‌

فناوري اطلاعات: فناوري اطلاعات مجموعه‌اي از سخت‌افزار، نرم‌افزار و فكرافزار است كه گردش و بهره برداري از اطلاعات را امكان‌پذير مي‌سازد. ‌ ‌

فناوري اطلاعات و ارتباطات: هر نوع ارتباط بين دو يا چند بخش كه براي انتقال داده ايجاد شده و بر اجزاي يك ارتباط (فرستنده، گيرنده و محيط ارتباط) نظارتي كامل دارد تا امكان بهره‌برداري، بهينه‌سازي و پيشرفت آن را فراهم كند.